Dünya
20 Nisan 2021 Salı

AstraZeneca aşısına 4 ülke talip oldu

Kan pıhtılaşması' sorunu nedeniyle dikkatleri üzerine çeken AstraZeneca ve Johnson & Johnson aşılarını alan ABD ile Danimarka, aşıların kullanımını durdurarak ihtiyacı olan ülkelere vermeyi teklif etti.
AstraZeneca aşısına 4 ülke talip oldu
Bazı ülkeler aşı bulmak için çırpınırken, bazıları da, ısmarladıkları ama güvenlik kaygılarıyla kullanamadıkları aşıları ne yapacaklarını düşünüyor. Oxford-AstraZeneca ve Johnson & Johnson aşılarının, nadiren rastlanan kan pıhtılaşması riski taşıdıkları nedeniyle, bazı ülkelerde genç yaş gruplarında kullanımı sınırlandı. Danimarka AstraZeneca aşısının kullanımını tamamen durdurdu ve bu da aşı sıkıntısı çeken ülkeleri kullanılmayan aşılara talip olmaya yöneltti. Çek Cumhuriyeti, Danimarka'nın kullanmadığı tüm AstraZeneca aşılarını almayı teklif etti. Estonya, Letonya ve Litvanya da kullanılmayan aşıları alabileceklerini açıkladı.

YETERİNCE AŞIMIZ YOK'
Litvanya Başbakanı Ingrida Simonyte 'Bizim elimizde hala aşı olmak isteyen nüfusa yetecek aşımız yok. O nedenle Danimarka da paylaşmaya hazır olduğu için, Litvanya ihtiyaç duyduğu miktarda AstraZeneca aşısını almaya istekli olduğunu bildirdi' diye konuştu.
Çek Cumhuriyeti İçişleri Bakanı Jan Hamacek de Twitter mesajında 'Danimarka'nın elindeki tüm AstraZeneca aşılarını satın almak istediklerini bildirmek üzere' bir diplomata talimat verdiğini yazdı. Danimarka henüz bu tekliflere bir yanıt vermiş ya da bir yorum yapmış değil.

KAN PIHTISI RİSKİ KAYGILANDIRIYOR
AstraZeneca aşılarının özellikle de daha genç yaşlardaki insanlarda, çok nadiren ama bazen öldürücü olabilen bir kan pıhtılaşmasına yol açtığının anlaşılması kaygıları artırdı. Fakat dünyanın dört bir yanında sağlık yetkilileri bunun çok küçük bir risk, buna karşılık Kovid-19 riskinin çok daha büyük olduğuna işaret ettiler.

'MİLYONDA BİR KİŞİ ÖLEBİLİR'
İngiltere, İskoçya, Kuzey İrlanda ve Galler'den oluşan Birleşik Krallık, AstraZeneca aşısının en çok kullanıldığı ülke. Şu ana kadar ortaya çıkan vakalara bakan sağlık yetkilileri 10 milyon kişide 40 civarında kan pıhtılaşması görülebileceğini ve milyonda bir kişinin ölebileceğini söylüyor.

'TEMKİNLİ OLMAKTA FAYDA VAR'
Yine de Danimarka sağlık yetkilileri AstraZeneca aşısının kullanımını durdurmaya karar verdi. Yetkililer başka aşılar bulunduğunu ve ülkede salgının kontrol altında olduğunu söyleyerek, 'şiddetli bir yan etki riskine karşı' temkinli olmak amacıyla bu kararı aldıklarını söylüyorlar. Bu kararın pratik sonucu ise Danimarka'nın, 2,4 milyon doz AstraZeneca aşısı siparişini iptal etmesi oldu.

ABD 100 MİLYON DOZ SİPARİŞ ETTİ
Johnson & Johnson aşısı ile kan pıhtılaşması arasında ilişki olup olmadığı da araştırılıyor ve güvenlik kontrolleri tamamlanana kadar bu aşı, 100 milyon doz sipariş etmiş olan ABD'de kullanılmayacak. Yapılan denemelerde Johnson & Johnson'ın Güney Afrika'da ortaya çıkan Covid-19 varyantına karşı koruyucu etkisinin yüksek olduğu görülmüştü. Fakat güvenlik kaygıları nedeniyle Güney Afrika da aşının kullanımını durdurdu.

AFRİKA ÜLKELERİNE SATILDI
Güney Afrika AstraZeneca aşısının kullanımından da, virüsün yeni varyantına karşı etkisi düşük görüldüğünden, vazgeçmişti. Bu da yine bir kullanılmayan aşı sorununa yol açtı. Güney Afrika elindeki AstraZeneca aşılarının bir milyon dozunu 14 Afrika ülkesine sattı.

DEPOLANMALARI KOLAY
Bu arada bu aşıların bir şekilde bozulmayacakları koşullarda depolanması gerekiyor. Gerek AstraZeneca gerekse Johnson & Johnson aşılarının avantajı buzdolabı ısısında muhafaza edilebilmeleri. Bu da onların nakil ve depolanmasını, -70 santigrad derecede saklanması gereken Pfizer BioNTech aşısından çok daha kolay kılıyor. Ama yine de aşıların bir son kullanım tarihi var ve bu da aşıyı üreten şirkete göre değişiyor.

KULLANILMAYA AŞI MİKTARI NEDİR?
Dünya çapında ne kadar aşının kullanılmadığı bilinmiyor, ancak genel bir fikir çıkartılabiliyor. Örneğin, Avrupa Hastalıkları Önleme ve Kontrol Merkezi'nin verdiği rakamlara göre Danimarka 15 Nisan itibarıyla 202 bin 920 doz AstraZeneca aşısı almış. Bunlardan 150 bin 671'ini kullanmış ve elinde 52 bin 249 doz aşı kalmış. ABD'de de yine Hastalıkları Önleme ve Kontrol Merkezi rakamlarına göre bir çok eyaletin elinde kullanılmayan aşı var. Genel olarak alınan aşıların yüzde 20'den fazlası henüz yapılmamış. Bu oran Alabama'da yüzde 37, Alaska'da yüzde 35, Vermont'ta yüzde 27, Kuzey Carolina'da yüzde 24.
Sağlık uzmanları kullanılmayan aşı kapasitesinin bazı bölgelerde, sırası gelenlerin aşı olmaktan kaçındığı anlamına da gelebileceğini söylüyor.

AŞI PAYLAŞIMI AMAÇLI PROJE: COVAX
Covax, aşıların zengin ve yoksul tüm uluslar arasında adil bir şekilde dağıtılmasını hedefleyen uluslararası bir proje ve başını Dünya Sağlık Örgütü ile Dünya Aşı İttifaki (GAVİ) ve Salgınlara Hazırlık Buluşları Koalisyonu (CEPİ) çekiyor. 2021 yılının sonuna kadar Covax, 190 ülkeye iki milyardan fazla doz aşı ulaştırmayı umuyor.
Bu projenin bir ayağı da zengin ülkelerin bağışlayacağı fazla aşıların yoksul ülkelere iletilmesi. Örneğin, Birleşik Krallık toplam 450 milyon doz aşı ısmarlamıştı ve fazla aşılarının çoğunu yoksul ülkelere bağışlayacağını açıkladı. Diğer varsıl ülkeler de benzer taahhütlerde bulundular. Fakat şu ana kadar hiçbiri bu fazla dozları ne zaman ve hangi miktarda bağışlayacaklarını bildirmedikleri için eleştiriliyorlar. Şu anda zengin ülkeler daha çok kendi nüfuslarını aşılamaya odaklanmış durumda ama Covax programına bağışta da bulunuyorlar.